Ffurf ar drethi lleol yw Treth y Cyngor sy'n cael ei godi gan gynghorau lleol ar bobl sydd naill ai'n byw mewn eiddo domestig neu'n berchen ar eiddo.

Caiff yr union swm ei gyfrif drwy adio'r hyn sydd ei angen ar Sir Ceredigion, Awdurdod Heddlu Dyfed Powys a Chynghorau Tref a Chymuned. Bydd yr arian a gaiff ei gasglu o fwy na 30,000 o gartrefi, ynghyd â grantiau gan y Llywodraeth, yn cael ei ddefnyddio i ddarparu nifer o wahanol wasanaethau yn y sir.

Mae Cyngor Sir Ceredigion yn gyfrifol am ddarparu nifer o wasanaethau sy'n cynnwys addysg, gwasanaethau cymdeithasol, llyfrgelloedd, cynnal a chadw priffyrdd, goleuadau ar y stryd, rheoli adeiladu, cynllunio a datblygu economaidd, y rhaglen parcio a theithio, rhaglenni tocynnau teithio mantais, cludiant teithwyr, mynwentydd, safonau masnach, rheoli gwastraff, tai cyngor, cymorth i'r digartref, canolfannau hamdden, parciau, meysydd chwarae, marchnadoedd, budd-dal tai, iechyd a diogelwch, hylendid bwyd, canolfannau gwybodaeth, rheoli plâu a gwasanaethau cysylltiedig. Mae 50% o'r dreth yn seiliedig ar yr eiddo ei hun ac mae'r 50% arall yn seiliedig ar elfennau personol a chaiff ei hawlio ar gyfer pob cartref a fflat o fewn ffiniau'r awdurdod ar y dybiaeth bod 2 oedolyn yn byw mewn pob eiddo. Fodd bynnag, os mai un oedolyn yn unig a fydd yn byw yn yr eiddo, mae'n bosib y bydd gostyngiad o 25% ar gael. Tra gall Treth y Cyngor gael ei hawlio ar gyfer eiddo gwag, bydd rhai eithriadau yn gymwys hefyd.

Mae'r Cyngor Sir Ceredigion wedi penderfynu codi premiwm o 25% ar y tai hynny sydd o dan adran 12A a 12B Deddf Cyllid Llywodraeth Leol 1992.

Mae Adran 12A yn berthnasol i dai sydd wedi bod yn wag am yn hir. Yr ydym yn ystyried bod annedd wedi bod yn wag am yn hir os nad oes neb wedi bod yn preswylio ynddi a does dim dodrefn o sylwedd ynddi ers o leiaf blwyddyn.

Mae Adran 12B yn berthnasol i dai sydd wedi eu dodrefnu'n sylweddol a does neb yn preswylio ynddyn nhw.

Mae'r tai canlynol wedi'u heithrio o'r Premiwm;

  • am hyd at flwyddyn, y tai hynny sydd ar y farchnad i'w gwerthu neu'u rhentu
  • rhandai sy'n cael eu defnyddio'n rhan o'r brif breswylfa neu annedd
  • anheddau a fyddai'n unig neu'n brif breswylfa i rywun ond does neb yn preswylio ynddyn nhw oherwydd bod y person hwnnw'n byw mewn llety o eiddo'r lluoedd arfog
  • llecynnau carafanau ac angorfeydd cychod
  • mae anheddau lle mae preswyliaeth wedi ei chyfyngu gan amodau cynllunio sy'n atal neb rhag preswylio ynddyn nhw am gyfnod di-dor o 28 o ddiwrnodau mewn blwyddyn
  • anheddau y mae rhywun yn preswylio ynddyn nhw o bryd i'w gilydd pan fo'r preswylydd arferol yn byw mewn llety sy'n gysylltiedig â gwaith