Pa swydd arall sy’n gallu brolio eu bod nhw wedi creu’r ffrog briodas sipsi mwyaf mewn maint a’r un mwyaf tew yng Ngorllewin Cymru? Hwn oedd fy her i rhai blynyddoedd yn ôl pan ofynnwyd i mi greu ffrog y fonesig ar gyfer pantomeim Nadolig Theatr Felinfach.

Roedd gan y wisg briodas arbennig yma gylchedd o 18 troedfedd, cymysgedd o sidan lliw ceirios ac oren llachar, ffedog holo graffig wedi’i orchuddio mewn secwinau a goleuadau tylwyth teg, gyda strwythur dur crinolin a phais o rwyd pinc ac oren oddi tano. Roedd angen i’r ffrog fod yn ddigon mawr i guddio dau berson o dan y sgert a chymerais dri mis i’w greu. Tri mis, ac ar y llwyfan am bum munud!

Gallech ddweud ei bod yn anochel y byddwn yn dilyn gyrfa yn y celfyddydau creadigol o ryw fath; mae fy nhad yn grochenwr sydd nawr wedi ymddeol. Roedd gan mam ddiddordeb mewn celfyddydau cain ac roedd mam-gu yn deiliwr. Treuliais lawer o amser gyda mam-gu yn gwnïo dillad a theganau. O oedran ifanc, roeddwn yn mwynhau dylunio, a byddwn yn gwneud dillad a doliau i fy mrodyr a chwiorydd gan ddefnyddio bwndel o ddefnydd sgrap mam-gu.

Yn wreiddiol o Fwlchllan, gorffennais Ysgol Gyfun Aberaeron yn 1983, ac es ymlaen i Goleg Celf Caerfyrddin hyd 1985. Yna, es ymlaen i Goleg Ffasiwn yn Llundain hyd 1987 ble ges i Diploma Cenedlaethol Uwch mewn Ffasiwn. Ar ôl gorffen, dechreuais i weithio yn Llundain fel dylunydd mewn cyfanwerthwr, gan ddylunio dillad menywod i gynhyrchu mewn màs. Cefais swydd wedyn yn gwneud brodwaith ar gyfer dylunydd tecstilau, gan gynhyrchu siacedi a dillad gwau o’r safon uchaf.

Yn 1990, penderfynais ddod adref i Geredigion, cwrdd a fy ngŵr, ac rydym bellach yn byw yng Nghei Newydd gyda’n merch 18 oed. Ar ôl dychwelyd adref o Lundain, roedd yn gwneud synnwyr i sefydlu busnes brodwaith fy hun. Ar gyfer rhan fwyaf o’r flwyddyn, byddwn yn brodio ffrogiau priodas ar gyfer siop yng Nghaerfyrddin. Yna, pob haf, byddai fy ngŵr a finnau’n teithio i sioeau beiciau modur gyda’r peiriant gwnïo lle byddwn i’n cynhyrchu clytiau ar y safle ac yn cymryd archebion i gadw’r arian i lifo.

Ar ôl ychydig o flynyddoedd, penderfynais roi cynnig ar rywbeth gwahanol ac es i weithio fel gweithiwr chwarae yn y clwb gwyliau mewn meithrin breifat.

Roeddwn wastad wedi meddwl bod yn artist o ryw fath, ond ni chredais y byddwn i’n cael gyrfa mewn dylunio gwisgoedd, er bod wastad diddordeb yno. Yn 2007, gwelais hysbyseb am y swydd hon yn Theatr Felinfach, a 10 mlynedd yn ddiweddarach, rwy dal yma ac yn mwynhau’r swydd.

Fel Meistres y Gwisgoedd, rwy’n gyfrifol am oruchwylio pob gweithgaredd sy’n ymwneud â’r gwisgoedd. Mae’r rôl yn amrywiol a all gynnwys bod yn bresennol mewn cyfarfodydd cynhyrchu yn mesur a ffitio, gan weithio gyda thimau cynhyrchu a thimau rheoli’r llwyfan sy’n ymweld â’r theatr. Hefyd, gweithio gyda chriw’r Theatr ar ein cynyrchiadau ein hunain. Un wisg yn ddiweddar oedd ci German Shepherd 6 troedfedd wedi’i wneud o doriadau ffwr ffug a phâr o beli ping pong ar gyfer y llygaid. Hefyd, rydw i wedi gwneud gwisg ‘Listeria’… stori arall yw honno!

Ar ddiwrnod arall, efallai y byddai’n archwilio’r gwisgoedd ac edrych am unrhyw waith trwsio sydd ei angen. Rwy’n trwsio’r holl wisgoedd ar y safle. Mae fy swyddfa i yn cynnwys peiriant gwnïo, overlocker, gwn glud (sydd braidd yn cael ei defnyddio heblaw am ar hetiau), ychydig roliau o ddeunyddiau, llwyth o fagiau llawn sgrapiau deunydd, bocsys llawn botymau, edau, ffasninau, darnau lles a mwclis. Mae rhan fwyaf o’r darnau ac amryw bethau bach eraill wedi’u cymryd o wisgoedd sydd wedi dod i ddiwedd eu bywyd ac wedi’u hailgylchu.

Fel arfer, fe ddewch chi o hyd i fi yn dylunio a chreu gwisgoedd, cynnal gwisgoedd, esgidiau, hetiau ac ategolion fel bagiau llaw, menig a gemwaith. Mae angen i fi fod yn drefnus iawn, gan fod angen storio’r holl ddillad ac ategolion yn gywir fel y gellir dod o hyd iddyn nhw yn hawdd pan ofynnir amdanynt. Rwy’n goruchwylio gwaith cynnal a chadw’r gwisgoedd. Caiff gwisgoedd cyfnod gwreiddiol eu harchifo a’u defnyddio i gyfeirio atynt yn unig tra’n gwneud stoc newydd.

Sefydlwyd y theatr yn 1972 a’i rôl oedd hyrwyddo addysg anffurfiol a dysgu trwy’r celfyddydau. Mae’r gweithrediad honno’n dal i fod yn wraidd i holl waith y theatr heddiw ac rwy’n cynnig cyfleoedd drwy’r adran gwisgoedd, fel profiad gwaith a chyfleoedd gwirfoddoli.

Mae gan yr adran cannoedd o wisgoedd sy’n adlewyrchu dillad o’r 50au, 60au, 70au, gwisg ffansi, amrywiaeth o anifeiliaid, yn ogystal â rhai darnau gwreiddiol o oes Fictoria. Ar y foment, rwy’n trefnu dillad retro ac yn ceisio creu rhywfaint o wisgoedd a ffedogau o’r 50au, gan nad oes gennym ni ddigon o’r cyfnod hwn sy’n ffitio merched yr 21ain ganrif.

Rwyf hefyd wedi dechrau creu dillad yn barod ar gyfer canmlwyddiant diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, sef y flwyddyn nesaf. Rydym yn cael llawer o geisiadau am wisgoedd o grwpiau fel y Clybiau Ffermwr Ifanc lleol, ysgolion a grwpiau dramatig, felly wrth baratoi, rwy’n ceisio bod yn drefnus a chael dewis yn barod ar eu cyfer. Mae bob amser yn dda i gynllunio ymlaen llaw.

Rwy’n sicrhau bod y casgliad cyfan o ddillad yn cael eu golchi a’u glanhau. Nid wyf erioed wedi eu cyfri nhw i gyd, ond gan gynnwys yr hetiau, gall fod dros fil – mae hynny’n golygu lot o bowdwr golchi! Pan fydd cynhyrchiad yn y Theatr, rwy’n sicrhau bod y gwisgoedd i gyd yn cael eu gwasgu, eu stemio ac yn edrych yn daclus cyn pob perfformiad neu cyn eu defnyddio gan y cyhoedd.

Mae pobl yn garedig iawn, gan roi dillad, ffabrig a llenni i ni yn aml ar gyfer ein defnydd. Unwaith y byddwn wedi derbyn rhodd, rwy’n mynd trwy bopeth i weld a oes angen eu mireinio a sicrhau eu bod yn gallu cael eu defnyddio. Os na ellir eu defnyddio, rwy’n eu troi nhw mewn i rywbeth arall. Mae’n rôl greadigol iawn a gallaf fod yn creu rhywbeth gwahanol bob dydd.

Rydym yn cynnig gwasanaeth hurio, ble gall grwpiau lleol a’r cyhoedd hurio gwisgoedd i’w defnyddio mewn parti neu berfformiad. Mae amrywiaeth eang o wisgoedd o fôr-ladron i glown, ceffylau pantomeim i ddreigiau. Mae popeth i’w hurio o gyn lleied a £2 am bâr o fenig hir.

Y peth mwyaf cyffrous am y swydd yw nad ydw i’n gwybod am beth fydd pobl yn ei ofyn nesaf. Gall fod yn ychydig o straen pan fydd perfformiad mawr yn dod yn agos, ond rwy’n mwynhau bod yn greadigol, gan weld y potensial mewn dillad a mwynhau rhoi bywyd newydd i hen ddeunydd. Os oes gennych lygad am fanylion ac yn mwynhau gweithio gyda thecstilau, gallai hyn fod yn yrfa i chi hefyd….ond ni allwch gael fy swydd i!

Ar hyn o bryd, rwy’n chwilio am gynfasau cotwm (gwyn yn ddelfrydol), llenni cotwm melfed neu unrhyw lenni eraill fel y gallaf eu troi’n wisgoedd. Os oes gennych rai nad ydych eu hangen mwyach ac eisiau eu cyfrannu, cysylltwch â ni.

Os hoffech wybod mwy am wirfoddoli gyda'r adran wisgoedd, os oes ddigwyddiad i ddod gennych ac angen hurio gwisgoedd, neu os hoffech gomisiynu rhywbeth unigryw, yna anfonwch e-bost ataf; Anneliese.Mowbray@ceredigion.gov.uk neu ffoniwch 01545 572 365.

14/12/2017