Gweithdrefnau Cwyno Llywodraeth Cymru ar gyfer Cyrff Llywodraethu Ysgolion

Gweithdrefnau Cwyno ar gyfer Cyrff Llywodraethu Ysgolion yng Nghymru

  1. Beth yw llywodraethwr?
  2. Mathau o lywodraethwyr
  3. Tymor gwasanaeth
  4. Amser i ffwrdd o gwaith
  5. Datgamhqysiad

Beth yw llywodraethwr?

Mae llywodraethwr:-

  • yn wirfoddolwr
  • yn gofidio am addysgu, dysgu a phlant
  • yn cynrychioli pobl y gymuned leol a staff yr ysgol
  • yn rhan o dîm sy'n derbyn cyfrifoldeb am bopeth a wna'r ysgol
  • â'r amser i fynychu cyfarfodydd tymhorol ac achlysuron eraill pan fo angen
  • yn barod i ddysgu
  • yn gallu gweithredu fel ffrind sy'n cefnogi'r ysgol ond sy'n gallu cadw llygad beirniadol ar y ffordd y mae'r ysgol yn gweithio a'r safon a gyflawnir ganddi
  • yn gweithredu fel cyswllt rhwng y rhieni, y gymuned leol a'r ysgol

yn ôl i'r brig

Mathau o lywodraethwyr

Rhiant Lywodraethwyr

Fe'u hetholir gan rieni'r disgyblion cofrestredig ac mae'n rhaid iddynt fod yn rhieni ar ddisgyblion sydd yn yr ysgol ar adeg eu hetholiad.

Llywodraethwyr yr Awdurdod Addysg Lleol (AALl)

Mae llywodraethwyr AALl yn Gynghorwyr Sir neu aelodau sydd wedi'u henwebu gan gyrff llywodraethol a'u cadarnhau gan y Cyngor Sir yng nghyfarfod eu Cabinet.

Athrawon a Staff Lywodraethwyr

Fe'u hetholir gan, ac o blith, staff addysgu ac ategol yr Ysgol.

Llywodraethwyr Cymunedol

Unigolion yw'r rhain a benodir gan y corff llywodraethol. Wrth benderfynu pwy y dylid ei benodi, dylai llywodraethwyr sicrhau bod y corff yn adlewyrchu diddordebau cytbwys. Mae'n ddymunol cynnwys cynrychiolaeth o'r gymuned fusnes leol.

Llywodraethwyr Cymunedol Ychwanegol

Fe'u henwebir gan y Cyngor Cymuned sy'n gwasanaethu'r ardal.

Llywodraethwyr Sylfaenol

Penodir Llywodraethwyr Sylfaenol gan y Bwrdd Esgobaethol neu'r ymddiriedolaeth wirfoddol a sefydlodd yr ysgol. Mae hyn yn berthnasol i ysgolion gwirfoddol a reolir neu ysgolion gwirfoddol a gynorthwyir o fewn y Sir.

yn ôl i'r brig

Tymor gwasanaeth

Mae pob llywodraethwr yn gwasanaethu am dymor o bedair blynedd o gychwyn eu hetholiad new benodiad, ond gallant ymddiswyddo ar unrhyw adeg trwy gyflwyno hysbysiad ysgrifenedig i Glerc y corff llywodraethol.

Nid oes raid i riant lywodraethwyr ymddiswyddo os bydd eu plant yn gadael yr ysgol yn ystod eu tymor gwasanaeth a gallant barhau tan i'w cyfnod o bedair blunedd ddirwyn i ben. Mae prifathrawon, athrawon a staff lywodraethwyr sy'n gadael yr ysgol yn peidio â bod yn aelodau o'r corff yn otomatig.

Gellir ailethol new ailbenodi llywodraethwr am dymor pellach. Fodd bynnag, ni ellir ailethol new ailbenodi rhiant lywodraethwyr os nad ydynt bellach yn rhieni ar ddisgyblion a gofrestrwyd yn yr ysgol.

yn ôl i'r brig

Amser i ffwrdd o gwaith

Yn ôl cyfraith cyflogaeth, maen't rhaid i gyflogwyr roi "amser rhesymol" i ffwrdd o'r gwaith fel y gall gweithwyr sy'n llywodraethwyr ysgol gyflawni'u dyletswyddau. Mae'n rhaid i'r gweithiwr a'r cyflogwyr gytuno ar yr hyn a dybiant yw "amser rhesymol i ffwrdd o'r gwaith".

yn ôl i'r brig

Datgamhqysiad

Gall llywodraethwyr sydd wastad yn colli cyfarfodydd heb ganiatâd eu cyd-aelodau, gael eu datgymhwyso. Os na all llywodraethwyr fynychu cyfarfodydd, dylent yrru'u hymddiheuriadau at y Cadeirydd drwy'r ysgol, eu cyd-lywodraethwyr neu Adain Llywodraethwyr yr AALL.

Hefyd, mae yna nifer o resymau eraill dros ddatgymhwyso llywodraethwyr rhag bod yn aelodau o'r corff a thynnir eich sylw at y copi o'r "Llywodraethwyr Ysgolion: Canllaw i'r Gyfraith" a anfonwyd atoch eisoes. Gellir cael copïau pellach o'r Canllawiau hyn o'r adran Pethau a Lawrlwythwyd ar y tudalen yma.

yn ôl i'r brig

Rolau a Chyfrifoldebau Allweddol Cyrff Llywodraethu

Pwrpas Trefn Lywodraethu yw helpu i ddarparu’r addysg orau posib ar gyfer dysgwyr. Mae Llywodraethwyr Ysgol yn rhan o dîm o bobl sy’n gweithio’n agos gyda’r Pennaeth, ac yn gwneud penderfyniadau allweddol sy’n cael effaith uniongyrchol ar addysg a lles y plant. Mae llywodraethwyr unigol yn cyfrannu at waith y corff llywodraethu er mwyn codi safonau cyflawniad.

Mae pwerau a dyletswyddau corff llywodraethu’n cynnwys:

  • Darparu golwg strategol - gosod y fframwaith a ddefnyddir gan y pennaeth a’r staff i redeg yr ysgol; gosod nodau ac amcanion, cytuno ar bolisïau, targedau a blaenoriaethau ar gyfer cyflawni’r amcanion hyn; monitro a gwerthuso
  • Gweithredu fel ffrind beirniadol – darparu cymorth a her i’r pennaeth a’r staff, mynnu gwybodaeth ac eglurhad
  • Sicrhau atebolrwydd – esbonio penderfyniadau a chamau gweithredu’r corff llywodraethu i unrhyw un sydd â diddordeb cyfreithlon

Mae gweithredu’r pwerau a’r dyletswyddau hyn yn hanfodol er mwyn i’r ysgol redeg yn llwyddiannus, ac mae bod yn llywodraethwr ysgol yn swydd bwysig.

Beth a ddisgwylir o Lywodraethwr?

Education is all about continually changing things for the better and as governors you play a very important part in bringing about those changes. You don’t need any formal qualifications – schools need volunteers with a wealth of life experiences.

I fod yn llywodraethwr, rhaid ichi:

  • fod â’r parodrwydd a’r gallu i baratoi ar gyfer cyfarfodydd
  • fod ar gael i fynychu cyfarfodydd; rhaid i’r corff llywodraethu gwrdd o leiaf unwaith y tymor, ond rydych yn debygol o gael cais i fod ar fwy nag un pwyllgor. Bydd amlder cyfarfodydd hwnnw’n amrywio, ond nid yw’n anarferol i bwyllgor gwrdd unwaith bob hanner tymor
  • fod ar gael ar gyfer cyfarfodydd a gynhelir yn gynnar fin nos yn bennaf, neu yn ystod y dydd
  • fod â’r amser i baratoi a chymryd rhan. Os na allwch chi baratoi ar gyfer, a mynychu cyfarfodydd, ni fyddwch yn gallu cynorthwyo’r ysgol yn effeithiol
  • gymryd rhan weithredol mewn cyfarfodydd, a gofyn cwestiynau priodol i’r Pennaeth i sicrhau bod yr ysgol yn cael ei rhedeg yn effeithiol
  • fonitro a gwerthuso perfformiad yr ysgol, gan ddarparu her adeiladol a chefnogol i’r Pennaeth a’r tîm sy’n arwain/rheoli’r ysgol

Cyfnod yn y Swydd

Mae pob llywodraethwr yn gwasanaethu am gyfnod o bedair blynedd o’r adeg y caiff ei ethol neu’i benodi, ond gall ef neu hi ymddiswyddo ar unrhyw adeg trwy roi rhybudd ysgrifenedig i Glerc y corff llywodraethu. Gall llywodraethwr gael ei ail-ethol neu’i ail-benodi am dymor pellach. Fodd bynnag, dylai rhiant lywodraethwyr fod yn ymwybodol na allant sefyll i gael eu hail-ethol neu’u hail-benodi oni bai eu bod yn rhiant i blentyn sydd wedi’i gofrestru yn yr ysgol. Mae’r Awdurdod Lleol yn gofyn bod Llywodraethwyr penodol yn cael gwiriad DBS yn unol â’i bolisi.

Amser i Ffwrdd o’r Gwaith

O Dan y gyfraith cyflogaeth, rhaid i gyflogwyr roi “amser rhesymol i ffwrdd o’r gwaith” i weithwyr sy’n llywodraethwyr ysgol i gyflawni’u dyletswyddau. Rhaid i’r gweithiwr a’r cyflogwr gytuno ar beth sy’n amser rhesymol i ffwrdd o’r gwaith.

Peidiwch â phoeni na chael eich gorlethu gan y gwaith: bydd y cymorth a’r hyfforddiant a ddarperir yn rhoi’r ddealltwriaeth a’r hyder ichi chwarae’ch rhan, i sicrhau bod ein hysgolion bob amser yn ymdrechu i ddarparu’n plant a’r addysg orau posib.