Atgoffa plant i beidio â siarad â dieithriaid ar lein.

Gall sgyrsiau amser go iawn a negeseuon gwib fod yn ddull bendigedig i blant drafod eu diddordebau ac ennyn cyfeillgarwch. Serch hynny, gall hyn hefyd roi plant mewn perygl o ddod yn ddioddefwyr. Er mwyn helpu i gadw'ch plant yn ddiogel, sicrhewch eu bod yn gwybod bod yn rhaid iddynt siarad â chi cyn mynd i mewn i ystafell sgwrsio a'u dysgu i gymryd rhagofalon megis:

  • defnyddio enw cyntaf neu ffugenw yn unig i ddangos pwy ydynt
  • peidio byth â datgelu eu cyfrinair, eu rhif ffôn na'u cyfeiriad
  • peidio byth ag anfon lluniau ohonynt
  • peidio byth â chytuno i gyfarfod â neb y daethant i'w hadnabod ar lein heb oruchwyliaeth
  • peidio byth ag agor atodiadau e-bost oni bai iddynt ddod oddi wrth rywun yr ydych eisioes yn ei adnabod ac yn ymddiried ynddo
  • peidio byth ag ateb negeseuon sy'n cynnwys gwybodaeth neu gwestiynau sy'n gwneud iddynt deimlo'n anghyffyrddus. Rhowch anogrwydd iddynt ddweud wrthoch os byddant yn cael y fath negeseuon neu os byddant yn gweld lluniau sydd o natur rywiol

Beth yw e-fwlio?

Gall e-fwlio ddigwydd ar y rhyngrwyd, ffonau symudol neu dechnolegau eraill sy'n caniatáu dau neu fwy o bobl i gyfathrebu. Gall fod ar ffurf negeseuon testun dilornus, bygythiadau neu herian mewn fforwm rhyngrwyd i sarhau a brifo pobl:

  • Ebost – anfon ebyst bygythiol a gofidus at un person neu grŵp o bobl
  • Ystafelloedd sgwrsio a negeseua gwib – defnyddio rhaglenni negeseuon gwib neu ystafelloedd sgwrsio i bigo ar berson neu hyd yn oed gr?p o bobl a chwerthin am eu pen
  • Gwefannau rhwydweithio cymdeithasol – rhoi proffilau ar wefannau rhwydweithio cymdeithasol i wneud hwyl am ben rhywun
  • Ffonau symudol – anfon negeseuon fideo neu destun dilornus neu wneud tro gwael â pherson arall ar ffurf galwadau ffôn symudol. Mae hyd yn oed anfon y fath neges yn fath o fwlio
  • Gemau rhyngweithiol – cam-drin pobl drwy ddefnyddio sgyrsiau testun neu lais wrth chwarae gemau fideo. Gall seiberfwlïaid hefyd allgáu chwaraewyr o gêm benodol, lledu sïon ffug, hacio i gyfrif neu ddefnyddio ymddygiad bygythiol
  • Anfon firysau – neu raglenni at berson arall sy'n medru difrodi a pheri problemau i'w cyfrifiadur neu ddileu gwybodaeth bersonol oddi ar eu gyriant caled

Scamiau ar-lein – Scamiau a pobl hŷn.

Mae'r rhyngrwyd yn gallu bod yn lle dansierus i bawb, nid yn unig i blant a phobl ifanc. Amcangyfrif y fod £670m yn cael ei golli pob blwyddyn gan rheina sydd wedi'i effeithio gan scamiau ar-lein.

Mae scamiau ar-lein yn cael ei ddefnyddio i ceisio twyllo pobl mewn i rhoi arian allan neu gwybodaeth personol.

Mae yna nifer o ffyrdd mae scamwyr yn defnyddio i gwneud hyn, ond dyma 5 o'r ffyrdd mwyaf cyffredin:

Firws Cyfrifiadur

Rhaglennu yw rhain wedi'I dylunio i dorri mewn i'ch cyfrifiadur. Mae rhain yn cael ei cuddio mewn atodiadau, lluniau ac undrhywbeth arall y gallwch lawrlwytho Mae rhain yn medru trosglwyddo eich rheolaeth or cyfrifiadur i'r scamwyr ac maen't yn medru casglu eich gwybodaeth personol a gwesteia gwefannau anghyfreithlon.

Siopa ar-lein

Mae'n syniad da I fod yn ofalus pan yn rhoi gwybodaeth personol a gwybodaeth eich cerdyn credyd ar-lein gan all rhai gwefannau fod yn ffug.

Gwefannau Ffug

Mae scamwyr yn medru creu 'gwefan ffug' gall rhein edrych yn swyddogol, megis gwefan banc. Fydd scamwyr yn ceisio eich cyfeirio at y gwefannau yma drwy danfon e-bost allan. Fydd y scamwyr yna yn gobiethio I chi dadlennu eich gwybodaeth personol er mwyn iddynt medru dorri mewn I'ch cyfrif.

Scamiau drwy'r cyfryngau cymdeithasol

Gall pobl cael ei scamio drwy'r cyfryngau cymdeithasol megis gwefannau caru a 'Facebook'. Gall scamwyr eich twyllo yn hawdd yn emosiynnol drwy adeiladu eich ffydd ac felly eich darbwyllo i cynnig arian iddynt ynghŷd a'ch gwybodaeth personol. Cofiwch, os oes rhywbeth yn teimlo o'I le, neu yn symud yn cyflym, byddwch yn ymwybodol. Siaradwch gyda ffrind neu aelod o'r teulu ynglŷn a'r sefyllfa a peidiwch byth rhoi arian na'ch manylion personol allan.

Scamiau Iechyd

Mae'n bwysig i sicirhau fod fferfyllfaoedd ar lein yn gyfreithlon. Mae fferfyllfaoedd ar-lein yn cynnig meddigyniaeth rhad, serch hyn gall y meddigyniaeth yma fod o ansawdd gwael ac yn beryg i'ch iechyd. Gwnewch yn siwr eich bod yn sicirhau fod fferfyllfa ar –lein yn un cyfreithlon drwy clicio ar logo fferfyllfa cofrestredig ar dudalen cartref y gwefan - dylau hyn arwain at tudalen 'Cyngor Fferyllol Cyffredinol' - www.pharmacyregulation.org

Am rhagor o wybodaeth ynglŷn a sgamiau ewch i Age UK: www.ageuk.org.uk

Gwefannau defnyddiol

Think U Know: www.thinkuknow.co.uk

Mae'r wefan hon yn rhoi gwybodaeth ddefnyddiol am ddiogelwch y rhyngrwyd, gwefannau poblogaidd, ffonau symudol, chwarae gemau a thechnoleg newydd. Hefyd, mae opsiwn defnyddiol i hysbysu camdriniaeth fel y gallwch roi gwybod i bobl os dewch ar draws rhywbeth amhriodol. Bydd swyddog yr heddlu yn ymdrin â'ch problem a bydd yn cysylltu â chi i roi gwybod i chi pa gamau a fydd yn cael eu cymryd.

Kid Smart: www.kidsmart.org.uk

Mae Kid Smart yn cynnwys gwefannau defnyddiol a diddorol, oriel bosteri sy'n cynnwys negeseuon aros yn ddiogel, gemau, cystadlaethau a chwisiau.

www.choose.net

Mae technoleg newydd yn cynnig cymaint o gymorth i wneud gorchwylion beunyddiol sy'n amrywio o siopa ar lein hyd at gadw mewn cysylltiad â hen ffrindiau. Serch hynny, gall hefyd beryglu pob un ohonom, yn enwedig plant.

Penderfynwch ble y gall eich plentyn fynd a pheidio â mynd ar y rhyngrwyd. Mae'n syniad da edrych ar rai gwefannau i blant. Talwch sylw arbennig i wefannau sy'n casglu gwybodaeth bersonol. Os na fyddwch yn cytuno â datganiad preifatrwydd gwefan benodol neu os na fyddwch am ddatgelu unrhyw wybodaeth bersonol am eich plentyn, chwiliwch ychydig ac efallai y dewch ar draws gwefan debyg na fydd yn gofyn am ddim gwybodaeth o gwbl. Mae amrywiaeth o feddalwedd masnachol ar gael sy'n eich galluogi i atal cynnwys amhriodol cyn iddo'ch gyrraedd.

Ystyriwch greu cyfrifon defnyddwyr gwahanol i'w defnyddio i wneud gweithgareddau gwahanol e.e. siopa ar lein neu ddefnyddio'r post i gadw mewn cysylltiad â ffrindiau i gynyddu eich preifatrwydd a'ch diogelwch. Mae rhai pecynnau meddalwedd yn rhoi cyfrif gweinyddwr i chi gyda rheolaeth lwyr dros y cyfrifiadur gan roi cyfrifon defnyddwyr cyfyng i'ch plant sydd â rheolaeth gyfyngedig. Bydd hynny'n golygu na fydd eich plant yn medru newid gosodiadau neu osod caledwedd a meddalwedd, gan gynnwys y rhan fwyaf o gemau, chwaraewyr cyfryngau a rhaglenni sgwrsio. Hefyd, gallwch helpu i ddiogelu'ch plentyn drwy addasu'r gosodiadau diogelwch sydd yn eich porwr gwe. Mae Internet Explorer yn eich helpu i reoli gosodiadau diogelwch a phreifatrwydd eich dewis drwy alluogi i chi bennu lefelau diogelwch ar wefannau.

Efallai na fydd bob amser yn bosib bod yn bresennol tra bo'ch plant yn syrffio'r we. Serch hynny, mae modd edrych yn ddiweddarach i weld ble y bu'ch plant yn treulio'u hamser ar lein drwy ddefnyddio'r opsiwn 'hanes' yn Internet Explorer. Gan ddefnyddio meddalwedd sy'n rhoi rheolaeth i rieni, gallwch gael adroddiad wythnosol dros yr e-bost sy'n manylu gweithgaredd ddiweddar eich plentyn ar lein.