Mae'r Asiantaeth Safonau Bwyd yn lansio ymgyrch bwysig i gynyddu ymwybyddiaeth o'r newid cadarnhaol y gallwn oll ei wneud i leihau faint o fraster dirlawn a fwytawn.

Nod yr ymgyrch yw lleihau ein braster dirlawn drwy ein hannog i wneud newidiadau ymarferol a hawdd i'r modd y siopwn, y coginiwn ac y bwytawn, megis bwyta cyw iâr heb y croen, gratio caws yn lle'i dorri'n ddarnau fel y byddwch yn bwyta llai ohono a defnyddio olew olewydd a blodau'r haul yn lle menyn wrth goginio. Hefyd, bydd yr ymgyrch yn atgoffa pobl i gymharu labelau a dewis yr opsiwn sydd â'r braster dirlawn isaf fel modd syml o leihau faint o fraster dirlawn sydd yn eu deiet.

Dengys tystiolaeth ein bod yn y Deyrnas Unedig yn bwyta 20% ar gyfartaledd yn fwy na'r swm uchaf argymhellol a gallai braster grynhoi dros amser yn y gwythiennau mawrion sy'n cyflenwi'r galon. Gallai hyn gynyddu eich perygl o gael clefyd y galon a thrawiadau ar y galon sy'n gostwng ansawdd bywyd pobl sy'n byw â'r salwch a gall, yn yr achosion gwaethaf, fod yn angheuol.

Camau syml i leihau braster dirlawn - Cyngor Siopa:

  • Dewiswch fathau o fwydydd llaeth sydd â llai o fraster neu fraster isel, megis llaeth hanner sgim, llaeth ag 1% o fraster neu laeth sgim, iogyrtau â braster isel a chaws sydd â braster is
  • Edrychwch ar y label wrth ddewis caws gan y gall gwahanol fathau o gaws fod â lefelau gwahanol o fraster dirlawn. Mae llai yn dueddol o fod mewn caws meddal na chaws caled
  • Gwyliwch y label wrth brynu cig gan y gall fod amrywiant mawr rhwng gwahanol fathau o gig, darnau o gig a'r modd y'i paratowyd
  • Po fwyaf o liw gwyn a welwch ar gig, po fwyaf o fraster sydd ynddo. Felly, er enghraifft, mae bacwn y cefn yn cynnwys llai na hanner y braster dirlawn sydd mewn cig moch brith
  • Dewiswch dwrci a chyw iâr heb y croen
  • Dewiswch friwgig coch – gall y braster dilawn sydd ynddo amrywio'n eang
  • Byddwch yn wyliadwrus o haenau a saws a allai gynyddu lefel y braster dirlawn
  • Bwytewch beis sydd â dim ond un crwstyn yn hytrach na dau – naill ai'r caead neu'r gwaelod - gan fod crwst yn cynnwys braster dirlawn uchel iawn
  • Mae dewis pâst braster sydd â chyfanswm is o fraster fesul 100g yn golygu ar y cyfan bod cynnwys y braster dirlawn yn is hefyd fesul 100g
  • Dewiswch bâst aml-annirlawn neu un-annirlawn lle bo modd ac nid pâst ar sail cynhyrchion llaeth
  • Os ydych yn mynd i fwyta creision, gwiriwch y label a dewiswch rai sydd â braster dirlawn is, gan fod gwahaniaeth mawr yn aml rhwng brandiau. Mae creision a byrbrydau sawrus sydd wedi'u coginio mewn olew blodau'r haul neu had rêp yn dueddol o gynnwys llai o fraster dirlawn na rhai sydd wedi'u coginio mewn olew llysiau amhenodol
  • Byddwch yn ofalus wrth ddewis bagiau rhannu neu gipio o felysion a byrbrydau sawrus gan ei bod yn fwy anodd amcangyfrif maint y gyfran

Camau syml i leihau braster dirlawn - Arferion

  • Ceisiwch fwyta cyfrannau llai o faint o gaws neu ei fwyta'n llai aml
  • Gratiwch eich cais – byddwch yn bwyta llai
  • Ceisiwch gyfyngu ar faint o fyns, cacennau, crystau, peis a bisgedi a fwytewch
  • Ceisiwch gyfyngu ar faint o selsig, salami, pate a byrgeri cig eidion a fwytewch, gan fod y rheini ar y cyfan yn cynnwys braster annirlawn uchel a'u bod yn aml yn uchel mewn halen
  • Cofiwch bod llawer o fraster dirlawn mewn cynhyrchion cig sydd â chrwst arnynt, megis peis neu roliau selsig, gan y gallant fod yn cynnwys darnau o gig llawn braster ynghyd â'r braster sydd yn y crwst
  • Os ydych yn mynd i fwyta rhywbeth 'melys', yn lle cacennau neu fisgedi, rhowch gynnig ar fynen gyrens, sgonsen neu dorth frag, yn blaen neu â phâst sy'n cynnwys braster isel neu lai o fraster
  • Gall byrbrydau fod yn uchel mewn braster dirlawn a halen a dylid eu defnyddio fel gwledd fach arbennig yn unig
  • Gallwn fwynhau siocled o bryd i'w gilydd, ond meddyliwch am ba mor aml y'u bwytewch a faint ohonynt a fwytewch yn hytrach na magu arfer o'u bwyta bob dydd

Camau syml i leihau braster dirlawn - Cyfnewid

  • Cyfnewidiwch gig coch am bysgod neu dwrci/cyw iâr heb y croen
  • Cyfnewidiwch sawsiau caws neu hufennog am sawsiau ar sail tomato neu lysiau
  • Cyfnewidiwch fenyn am bâst ar sail olew llysiau
  • Cyfnewidiwch goffi mawr llaeth cyfan am latte arferol tenau

Camau syml i leihau braster dirlawn - Coginio

  • Os byddwch yn defnyddio caws i roi blas ar blataid o fwyd neu saws, gallech geisio defnyddio caws sydd â blas tra chryf, fel Cheddar aeddfed, gan y bydd angen llai ohono arnoch. Hefyd, edrychwch am rai o'r fersiynau sydd â llai o fraster ynddynt ac sy'n blasu'n fendigedig
  • Torrwch unrhyw fraster a chroen gweladwy oddi ar gig cyn ei goginio
  • Griliwch gig yn hytrach na'i ffrio
  • Defnyddiwch olew annirlawn, fel olewydd, blodau'r haul neu had rêp yn lle menyn, lard ac ymenyn gloyw i goginio
  • Gwnewch datws stwmp ag olew olewydd a garlleg yn lle menyn a llaeth
  • Gwnewch datws stwmp â phâst sydd â braster isel ynddo a llaeth hanner sgim